Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands

Articles récents

Apprendre le néerlandais : 320 mots de vocabulaire du travail de bureau

26 Août 2011 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #nederlandse taal

Cliquez http://neerlandais.linguistmail.com pour survolter votre néerlandais. Dans cette vidéo 320 mots de vocabulaire du travail et plus précisément le vocabulaire dont vous avez besoin pour travailler dans un bureau. Excellent vocabulaire dans l'ensemble qui peut également servir dans beaucoup d'autres situations.

Lire la suite

Wallonie : Le néerlandais, de loin la principale seconde langue

18 Mars 2011 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #taalbeleid

Wallonie : Le néerlandais, de loin la principale seconde langue

Sur 1730 écoles primaires, 1072 ne proposent que le néerlandais à leurs élèves. Mais l’anglais domine en province de Liège et dans le Luxembourg.

En ces temps communautaires chahutés, voilà une information qui rassurera peut-être quelque peu la Communauté flamande. Le néerlandais reste, et de loin, la principale seconde langue apprise par les élèves de primaire en Communauté française. Elle est proposée dans 1 459 établissements, contre 631 pour l’anglais et 42 pour l’allemand. C’est ce qui ressort des chiffres (2009-2010) que vient de communiquer la ministre de l’Enseignement, Marie-Dominique Simonet (CDH), en réponse à une question écrite de ladéputée MR Caroline Persoons.

Avant de plonger le nez dans ces statistiques, on rappellera que le décret du 13 juillet 1998 généralise les cours de langue à partir de la 5e primaire, à raison de deux périodes par semaine. Il peut s’agir du néerlandais, de l’anglais ou de l’allemand. Le choix de la langue revenant au pouvoir organisateur de l’école, qui peut également décider d’en proposer deux.

Il existe cependant une spécificité bruxelloise, prévue par la loi linguistique de 1963, qui rend obligatoire l’apprentissage du néerlandais dans la capitale. On ne s’étonnera dès lors pas de voir que la totalité des 258 écoles primaires francophones de Bruxelles propose uniquement le néerlandais comme seconde langue à leurs élèves.

En Brabant wallon, où une telle obligation n’existe pas, la proportion d’écoles offrant le néerlandais est presque aussi élevée. De même, à Namur et dans le Hainaut, le néerlandais domine largement l’anglais.

Par contre, en province de Liège et, surtout, de Luxembourg, l’anglais joue les premiers rôles. Dans la province de Liège, les deux langues sont présentes dans quasi le même nombre d’écoles (279 pour le néerlandais, 269 pour l’anglais), tandis que l’allemand est enseigné dans 30 écoles primaires. Et dans le Luxembourg, l’anglais passe même en tête, puisqu’il est enseigné dans 101 établissements, pour 98 au néerlandais et 12 à l’allemand.

Globalement, on ne constate guère de variations selon les réseaux d’enseignement. Le choix de la seconde langue, comme le fait remarquer la ministre Simonet dans sa réponse, "est plutôt relatif à la situation géographique de la province. Force est de constater que ce choix répond à la demande, et aux besoins du citoyen ainsi que de sa vision de l’avenir."

Si l’on regarde de plus près les chiffres liégeois, on constatera pourtant une nette différence entre enseignement catholique, très porté sur le néerlandais (118 écoles sur 138 le proposent), et enseignement officiel (communal ou communautaire), très branché sur l’anglais (205 établissements sur 276 le proposent). Une spécificité liégeoise à laquelle il est difficile de trouver une explication. La Maison des langues de Liège ne s’est encore jamais penchée sur la question. Elle confirme cependant le succès de l’anglais dans la province, avec 15 000 élèves de primaire apprenant cette langue, contre 9 000 le néerlandais. Une proportion qui s’inverse toutefois quand il s’agit de filières en immersion (19 en néerlandais contre 10 en anglais).

On notera enfin que ces données au sujet des écoles primaires en Communauté française vont (logiquement) dans le même sens que les chiffres concernant les langues effectivement choisies par les élèves francophones. Selon les dernières statistiques disponibles (année scolaire 2007-2008), on comptait, en 6e primaire, 32 557 élèves suivant des cours de néerlandais, 13 648 élèves suivant des cours d’anglais et 637 suivant des cours d’allemand. Et la même année, en 1re secondaire, 30 287 élèves

avaient choisi le néerlandais comme seconde langue, contre 19 288 l’anglais et 882 l’allemand. Tandis que, pour l’ensemble des élèves de secondaire, 169 543 avaient pour seconde langue le néerlandais, 107 303 l’anglais et 4 481 l’allemand.

Laurent Gérard.

Source : La Libre Belgique

Lire la suite

Apprendre le néerlandais : les mots de base

23 Décembre 2010 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #nederlandse taal

Les mots de base néerlandais qu'il faut absolument connaître, avec la prononciation. Salutations, nombres, jours de la semaine et noms des mois.Cliquez http://neerlandais.linguistmail.com pour survolter votre néerlandais

Lire la suite

"Nederlands is een wereldtaal"

30 Octobre 2010 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #taalbeleid

"Nederlands is een wereldtaal"

In meer dan 100 Brugse uitstalramen zullen eind deze week grote borden met ‘het Nederlands is wonderzoet’ en ‘Brugge, stad van het Nederlands’ te zien zijn. Bedoeling is het grote publiek warm maken voor de Internationale Top van het Nederlands, die de Nederlandse Taalunie organiseert ter gelegenheid van haar dertigjarige bestaan.

Onder het motto ‘Nederlands, wereldtaal’ zullen ministers van Cultuur en Onderwijs zich op 19 en 20 november buigen over de positie van het Nederlands in de wereld. Op voorspraak van Pol Van Den Driessche, CD&V-senator en voorzitter van het Brugse 11 Juli-Komitee (sic), vindt de samenkomst in Brugge plaats.

Is Engels als onderwijstaal een bedreiging voor het Nederlands? Wat is de invloed van onze taal op andere talen? Het komt allemaal aan bod op de top. ‘Maar het mag niet alleen een stijf gedoe voor academici worden’, zegt Van Den Driessche. ‘We maken het toegankelijk voor iedereen, met onder meer optredens van Eva De Roovere en Otto Jan Ham van Studio Brussel, en op 6 november is er een heuse culturele ontdekkingstocht door Brugge. De deelnemers passeren verscheidene locaties die een band hebben met het Nederlands en zullen ogen en oren moeten openhouden. Acteurs geven hier en daar tips, en ook de beiaard zit mee in het complot. Bovendien valt er een reis naar Zuid-Afrika te winnen.’

Van Den Driessche eist respect voor het Nederlands, ook van de toeristen. ‘Wij leren toch ook enkele woorden van de plaatselijke taal als wij op reis gaan. Waarom zij dan niet? Vandaar dat de aankondigingsborden in twintig talen zijn opgesteld.’ Maar Nederlands een wereldtaal? Maakt hij zich geen illusies? ‘Nederlands is geen lokale stammentaal. We zijn de zevende taal in Europa. Zo’n 14.000 Nederlandse woorden zijn in andere talen doorgedrongen. En toch zijn wij niet trots. Ik maak me zorgen om de taalevolutie als ik sms’jes lees of turbotaal hoor. Maar ook als ik weer eens een scriptie krijg die geschreven is in een taal die wel enige gelijkenis met het Nederlands vertoont maar zo slordig is geschreven dat het pijn doet.’ Guido Gezelle had het nog zo gezegd: ‘De Vlaamse taal is wonderzoet, voor wie haar geen geweld aandoet.’

Ann-Sofie Dekeyser

Bron : Knack, 29 october 2010.

Lire la suite

Les nouveaux Flamands et la langue

28 Octobre 2010 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #dialecten

Les nouveaux Flamands et la langue

Issus de l’immigration, ils apprennent un néerlandais châtié qui ne leur sert pas pour leur intégration sociale.

Trente-cinq mille personnes - la plupart d’entre elles issues de l’immigration - suivent des cours de néerlandais à la Maison du néerlandais à Bruxelles. C’est un record. Mais certains, même des experts du multiculturalisme, se demandent si la connaissance approfondie du néerlandais officiel les aidera à s’intégrer.

La Flandre connaît une situation paradoxale : après des décennies de lutte pour la reconnaissance de "l’ABN" (Algemeen Beschaafd Nederlands) comme langue de culture, on émet des doutes sur l’efficacité des cours de néerlandais comme instrument d’intégration sociale. L’ambition de s’intégrer au maximum est une motivation importante des "nouveaux Flamands" originaires d’Afrique, d’Europe Centrale ou d’autres régions du monde, et ils sont désireux de maîtriser le néerlandais de façon exemplaire. Mais avec leur néerlandais châtié, ils se heurtent souvent à un mur infranchissable.

A la base de leur nouvelle exclusion, ils découvrent la force indestructible des dialectes flamands. Après des décennies de mépris pour le langage populaire, la remontée des patois est indéniable en Flandre. A Bruges, celui qui sort son meilleur néerlandais pour demander une information, risque de recevoir une réponse totalement incompréhensible, y compris pour un Flamand n’habitant pas la région. Les protagonistes des séries populaires télévisées utilisent de nos jours un "flamand" teinté de dialecte.

Dans l’enseignement néerlandophone, les professeurs, y compris ceux de la langue de Vondel, acceptent un laisser-aller linguistique. Le succès du théâtre dialectal bruxellois flamand confirme une tendance qui se manifeste également dans le monde de la chanson. En Flandre, on écoute du hip-hop en dialecte. Plusieurs jeunes chanteurs pop s’expriment dans leur langue régionale.

Sur le plan de l’intégration, cette évolution est carrément néfaste. Ce constat tombe au moment même où la chancelière allemande Angela Merkel admet que l’intégration multiculturelle a échoué. Au niveau de l’intégration linguistique, les conclusions sont identiques en Flandre. Le directeur du centre pour la diversité de Gand, Piet Van Avermaet, vient de lancer un appel pour réorganiser fondamentalement l’enseignement des langues pour les nouveaux arrivants. Il donne l’exemple d’un jeune Mauricien qui a appris à parler le néerlandais de façon exemplaire. Le jour où cet ambitieux jeune homme a voulu accepter l’offre du VDAB de travailler comme membre de l’équipage d’un bateau de pêche à Ostende, ce nouveau Flamand a dû constater que, dans la pratique, il lui était impossible de fonctionner au sein de l’équipe de pêcheurs. Toute communication se déroulait dans un dialecte ostendais totalement incompréhensible pour le nouveau venu.

Sur le plan de la sécurité à bord du bateau, le problème était insurmontable. Selon Piet Van Avermaet, il serait plus utile de prévoir un apprentissage linguistique de base et d’envoyer au plus vite les nouveaux Flamands dans un lieu de travail où un moniteur leur apprendrait sur le terrain la langue utilisée par l’entourage professionnel, en même temps que les us et coutumes du cru.

A Bruges, le centre d’éducation permanente est allé encore plus loin. On y donne des cours officiels de dialecte brugeois, parfois suivis par des immigrants qui résident depuis plusieurs décennies dans la Venise du Nord. Une Brugeoise originaire des Philippines raconte qu’elle parle l’ABN avec son mari, mais qu’elle se sent obligée d’apprendre le dialecte pour éviter l’exclusion de la famille ou du cercle d’amis. Dans un monde globalisé, la culture strictement locale semble revendiquer ses droits. On pourrait voir dans ce repli sur soi communicatif, une autre réponse à cette même pression mondialiste, à l’origine de la poussée nationaliste dans diverses régions de l’Europe.

Source : La Libre Belgique, 27 octobre 2010.

Lire la suite

Pleidooi tegen meer verengelsing

26 Octobre 2010 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #taalbeleid

Pleidooi tegen meer verengelsing

Meer Engels in het Vlaamse hoger onderwijs zal leiden tot een verschraling van het Nederlands als onderwijstaal, vreest hoogleraar fysica Jos Devreese.

Recent besliste de Vlaamse regering om (met uitzondering van de kunstopleidingen) alle academische opleidingen van de hogescholen over te hevelen naar de universiteiten. Die gelegenheid wordt ook aangegrepen om het taalregime in het hoger onderwijs te versoepelen. Het Nederlands blijft dé onderwijstaal, maar de niet-taalopleidingen zullen ook meer in een andere taal mogen worden gegeven. Concreet: het Engels wordt dan de lingua franca.

Een decreet van 4 april 2003 laat al toe dat voor 10 procent van het programma van een bacheloropleiding (of 18 studiepunten) een andere taal wordt gebruikt. Ook voor een masteropleiding mag dat, als ze binnen dezelfde instelling of provincie ook in het Nederlands wordt aangeboden. De nieuwe regeling trekt het aandeel in een andere onderwijstaal voor een bacheloropleiding op tot 30 studiepunten, en eist nog steeds dat een anderstalige masteropleiding een Nederlandstalige equivalent krijgt, maar dan binnen Vlaanderen.

Dat studenten door deze regeling meer in het Engels les moeten volgen en blokken, stuit op kritiek van Vlaamse academici. Een van hen is Jos Devreese, fysicus en emeritus hoogleraar van de Universiteit Antwerpen en de Technische Universiteit Eindhoven. Hij is ook actief binnen het Verbond van Vlaamse Academici (VVA), maar is daarom niet principieel tegen het gebruik van een andere taal in het hoger onderwijs. 'Zeker niet', zegt Devreese. 'In mijn academische loopbaan heb talrijke internationale onderzoeksprojecten, verenigingen en congressen geleid. Voorts ben ik auteur of medeauteur van honderden wetenschappelijke artikels. Ik weet dus dat in mijn domein het Engels de werktaal is, ook al is het vaak gebroken Engels.'

Een sleutelwoord in de taalregeling van 2003 voor het hoger onderwijs is 'evenwicht'.

Jos Devreese: In de context van internationalisering en mondialisering heeft het decreet van 2003 een goede balans ge-creëerd tussen het principe van het Nederlands als onderwijstaal en het gebruik van andere talen in de opleidingen. Zo merk ik ook dat buitenlandse vorsers in onze onderzoeksgroepen eveneens voor contacten in het Engels zorgen met de studenten in de masteropleidingen. Mijn bezorgdheid is dat een soepeler regeling nadelig zal zijn voor de onderwijstaal Nederlands.

U geeft de voorkeur aan 'meer excellentie in plaats van meer Engels'?

Devreese: De output van ons hoger onderwijs bevestigt die stelling. Vlaamse doctorandi en afgestudeerden komen op internationale congressen en in onderzoeksgroepen in het buitenland na de alumni van Cambridge en Oxford het best uit hun woorden in het Engels. Ze kennen bovendien vaak nog andere talen.

Door het decreet van 2003 komen Vlaamse studenten nu al met het Engels in contact in de bachelor- en masteropleidingen, en dat is heel goed. Ook voor hun proefschriften moeten ze veel Engelstalige bronnen raadplegen. Maar om goede buitenlandse studenten aan te trekken, hoeft dit niet verder uitgebreid te worden. Specialisatie- of master-na-masteropleidingen in het Engels zijn veel geschikter. Ze sluiten aan bij onze wetenschappelijke excellentiecentra, en dragen bij tot een levendige internationale uitwisseling.

Belangrijk is ook de factor diversiteit. In de theoretische fysica, bijvoorbeeld, beschouw ik de afleidingen van de Franse school met Pierre-Simon Laplace en Joseph Louis Lagrange als poëzie. De Duitse school brengt meer doorwrochte bewijsvoeringen. Die veelheid van stijlen is vruchtbaarder voor de wetenschapsontwikkeling dan een beperking tot bijvoorbeeld enkel de Angelsaksische benadering.

Vooral de rectoren van de universiteiten hebben aangedrongen op meer Engels in de opleidingen. De Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) somt drie redenen op: de nood aan vakspecifieke kennis in sommige wetenschapsdomeinen, meer buitenlandse studie-ervaring voor Vlaamse studenten, en de internationale profilering van de Vlaamse universiteiten.

Devreese: Die valabele doelstellingen kunnen ook perfect worden bereikt met het decreet van 2003. En nogmaals: internationale uitstraling kan volgens mij vooral tot stand gebracht worden via specialisatieopleidingen. De aantrekkingskracht voor buitenlandse studenten hangt dan niet alleen af van de onderwijstaal, maar veel meer van de kwaliteit van die opleidingen en de daarmee geassocieerde excellentiecentra.

Op het niveau van de masteropleidingen zal meer Engels daar niet veel toe bijdragen. Uit eigen ervaring weet ik dat de gemiddelde buitenlandse student die zich voor een masterprogramma in Vlaanderen meldt, relatief zwak is en dat ook een opleiding in het Engels dat niet rechtzet. Elders ziet men dat anders. Aan de Technische Universiteit van Berlijn, bijvoorbeeld, wordt aan buitenlandse studenten voor een masteropleiding gevraagd dat ze minstens een passieve kennis van het Duits hebben.

De universiteitsrectoren stuurden erop aan een derde van de bacheloropleidingen in een andere taal te geven, en dat aandeel voor de masteropleidingen op te trekken naar 50 of 100 procent. Een meerderheid in het Vlaams Parlement en ook de Vlaamse regering heeft die ambities toch nog aanzienlijk teruggeschroefd?

Devreese: Desondanks vind ik dat die politieke consensus het evenwicht in het decreet van 2003 onnodig verstoort. Het grootste gevaar is dat de deur op een kier wordt gezet voor steeds meer en uitsluitend Engelstalige masteropleidingen, en dat we naar Nederlandse toestanden verglijden. Een cruciale vraag is of onze universiteiten worden gefinancierd om op de eerste plaats Vlaamse jongeren optimaal of te leiden, of om - ook minder uitmuntende - studenten uit het buitenland aan te trekken.

De geplande versoepeling zal volgens u vooral leiden tot een verschraling van het Nederlands als onderwijstaal?

Devreese: Ja. Als masteropleidingen in het Engels worden gegeven, zullen gespecialiseerde termen, concepten en knowhow in de eigen taal verloren gaan. Het loont dan ook steeds minder de moeite om Nederlandstalige handboeken te maken. Dat zal zich zelfs doorzetten tot op het niveau van het secundair onderwijs.

Denkt u dat Italië, Duitsland of Frankrijk in hun hoger onderwijs niet zullen vasthouden aan de eigen taal? Afstappen van de regeling van 2003 getuigt volgens mij van een Vlaams gebrek aan zelfrespect.

Minister van Onderwijs Pascal Smet (SP.A) zegt dat alleen de relevantie voor een opleiding het gebruik van een andere taal kan motiveren. Voor Europees en internationaal recht, bijvoorbeeld, is het Engels aangewezen, maar niet voor wie hier advocaat aan de balie wil worden. Smet zegt dat het Vlaamse hoger onderwijs niet mag doorslaan zoals in Nederland.

Devreese: Ik hoor het hem graag zeggen, want ongeveer 90 procent van de afgestudeerden van de Vlaamse universiteiten en hogescholen heeft een loopbaan in Vlaanderen.

In Nederland verlopen naar schatting al 20 à 30 procent van alle hogere opleidingen in het Engels. In Vlaanderen is dat 2 à 3 procent, en in Frankrijk nog minder. Een taal kent veel subtiliteiten en nuances. Dat sijpelt door in het onderwijs. Opleidingen in een andere taal resulteren bijna altijd in kwaliteitsverlies op drie vlakken. Veel docenten beheersen het Engels zelf onvoldoende. Vlaamse studenten krijgen het moeilijker om de leerstof goed op te nemen. En zoals gezegd zijn te veel buitenlandse studenten die zich bij ons voor een masteropleiding inschrijven relatief zwak.

Frank Fleerackers, decaan van de rechtenfaculteit van de Hogeschool-Universiteit Brussel en VVA-voorzitter, waarschuwt dat achttienjarigen kunnen struikelen door een 'dubbele taalsprong': ze moeten het vakjargon van een opleiding leren en dat tegelijk in het Engels doen.

Devreese: Zijn bekommernis is heel terecht.

De versoepeling van het decreet van 2003 komt er net op een moment dat de N-VA deel uitmaakt van de Vlaamse regering. Betreurt u dat?

Devreese: Mijn kritische houding is louter cultureel geïnspireerd. Ze staat los politieke strekkingen of partijen.

Maar u vindt wel dat de Vlaamse regering op haar stappen moet terugkeren?

Devreese: Uit debatten met verantwoordelijken van het hoger onderwijs en de bedrijfswereld heb ik geleerd dat de standpunten niet zo ver uit elkaar liggen als het gaat over het belang van het Nederlands als onderwijstaal en van het evenwicht dat er moet zijn wanneer voor opleidingen ook een andere taal wordt gebruikt. Maar de voorgestelde versoepeling dreigt vooral een hefboom te worden voor een verregaande en moeilijk omkeerbare verengelsing van het Vlaamse hoger onderwijs. Daarom pleit ik voor het behoud van het decreet van 2003. Misschien vinden sommigen dat conservatief. Maar als iets goed is, moet je het niet veranderen.

DOOR PATRICK MARTENS

Bron : Knack, 25 augustus 2010.

Lire la suite

A l'école « De Taalkoffer », les petits Wallons ne s'expriment qu'en néerlandais

10 Octobre 2010 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #apprentissage

A l'école « De Taalkoffer », les petits Wallons ne s'expriment qu'en néerlandais

« De Taalkoffer. » Ça se prononce un peu comme ça se tousse, ça a l'air fumeux, c'est du belge. Du flamand s'entend. Traduit littéralement, ça signifie la valise linguistique et c'est le nom d'une école de Comines. Un établissement où les petits Wallons ne s'expriment qu'en néerlandais. Pour le plus grand bonheur de parents qui, généralement, ne parlent qu'une seule langue.

« Op de speelplaats mag je geen frans spreken. » Axel, né à Nantes et âgé de neuf ans, est au tableau. Ce qu'il trace à la craie n'a rien d'anodin. En français dans le texte, ça donne : « Dans la cour de récréation, je ne parle pas français. » Règlement, règlement, jugulaire, jugulaire. À l'école flamande de Comines (B), on ne badine pas avec la langue de Voltaire. L'usage intempestif du français peut être source de punition.

Tom Vandermeulen, le directeur de De Taalkoffer, assume. L'écrasante majorité des 65 enfants scolarisés dans son établissement est francophone. Sa mission à lui (et il l'a acceptée), c'est de fabriquer de parfaits bilingues avec des Wallons et quelques Français. « Pour trouver du travail, on demande des gens bilingues. » C'est que Comines est un peu à la Flandre ce que le village d'Astérix est à l'Armorique : une enclave. Mis à part la France toute proche, les Cominois belges sont cernés. Ils jettent un caillou, c'est en Flandre. Le travail, on va plutôt le chercher du côté d'Ypres et à Ypres, on vous parle flamand. Le français, c'est juste quand vous êtes très, très poli. D'où l'intérêt d'apprendre le flamand dans la seule école néerlandophone de Comines.

Une école qui a eu une histoire mouvementée. Trop symbolique question histoire et géographie pour éviter les calculs politiques. À sa création en 1980, elle est bombardée de tomates par des francophones visiblement agacés de voir s'installer un tout petit bout de Flandre dans leur petit bout de Wallonie. Vingt ans après son chaotique lancement, même si les légumes et les fruits sont plutôt au menu de la cantine que sur la façade, l'école dessine encore une mini-frontière.

Tous les enseignants sont des Flamands. Les parents et les élèves sont des francophones. À 15 h 30, dans le très international ballet de voitures de la sortie des cours, la maman de Louane a un lapsus révélateur. En désignant l'école du pouce, elle lance : « On mange bien chez les Flamands. »

Abîme d'ignorance

Chez les Flamands donc, on apprend aussi à maîtriser le néerlandais. Durant la récréation, l'interdiction de parler français a exceptionnellement été levée, présence d'un journaliste francophone oblige. « Spreek je geen vlaams ? », « Tu ne parles pas flamand ? », s'étonne un bonhomme haut comme trois pommes avant de se marrer devant un tel abîme d'ignorance.

Dans les classes, les cours se font quasiment uniquement en flamand. Tout juste si de temps à autre, un mot français vient à la rescousse des petits francophones les plus largués. Julio, cinq ans, triture nerveusement son pantalon : « Ma maman m'apprend le flamand mais mon papa, il ne parle que français et portugais. À l'école, c'est très dur. Je ne comprends pas ce que dit la maîtresse. » Interrogée à ce sujet, la prof en question, Vanja Vanbecelaere, rassure : « Revenez dans un an et vous verrez comment Julio parle. » Dans quel pays Julio maîtrisera-t-il les deux langues ? Enfants et professeurs sont partagés. Hier, on a appris que la crise politique en Belgique s'est encore amplifiée. Le principal parti flamand, les indépendantistes de la N-VA, a décrété l'échec des négociations menées depuis trois mois sur la formation d'un gouvernement fédéral et demandé de « recommencer à zéro. » « Cette histoire se termine (...) arrêtons de patauger », a déclaré le président de la Nouvelle Alliance flamande, Bart De Wever, à propos des négociations à sept partis néerlandophones et francophones, en cours depuis juillet.

Visiblement, il y a encore de la friture sur la ligne entre les politiques flamands et leurs collègues wallons. Le début de la fin pour la Belgique ? Pas certain. « On a tous de la famille des deux côtés de la frontière linguistique », explique Éveline, Wallonne et à la fois conductrice de bus, cuisinière et femme de ménage de l'école. « Et on a Jacques Brel », ajoute un directeur qui pourrait bien être puni. Parce qu'on ne parle pas français dans la cour de recréation.

Source : La Voix du Nord, 5 octobre 2010.

Lire la suite

Hoeveel dialecten heeft het Nederlands?

25 Mai 2010 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #dialecten

Hoeveel dialecten heeft het Nederlands?

In 2008 verschenen er twee dialectatlassen. De ene atlas behandelt de zinsbouw in 267 dialecten, verspreid over Nederland, Vlaanderen en een klein stukje van Noord-Frankrijk. De andere atlas gaat over woordvorming in 613 plaatsen in het hetzelfde Nederlandstalige gebied. Heeft het Nederlands nu 267 of 613 verschillende dialecten?

door Hans Bennis

De titelvraag suggereert dat het Nederlandse taallandschap bestaat uit een vast aantal dialecten. Je spreekt Urks, Ootmarsums of Kerkraads en daarnaast heb je het Nederlands voor het zondagse gebruik. Zo’n visie gaat ervan uit dat we kunnen spreken over betrekkelijk stabiele dialecten die goed van elkaar te onderscheiden zijn. De taalwerkelijkheid is echter totaal anders.

De Syntactische Atlas van de Nederlandse Dialecten, afgekort de SAND, behandelt de zinsbouw in 267 Nederlandse dialecten. De Morfologische Atlas van de Nederlandse Dialecten, afgekort de MAND, gaat over woordvorming in 613 Nederlandse dialecten. Beide atlassen werden gemaakt op het Meertens Instituut te Amsterdam.

Standaardnederlands?

Onze standaardtaal, het Nederlands, is verre van homogeen. De grote variatie valt al op als we de keurigste vormen van ‘het’ Nederlands in Nederland en in Vlaanderen beluisteren. Een nieuwslezer van Nederland 1 spreekt anders dan een nieuwslezer van de Vlaamse zender Eén. Op Nederland 1 horen we bijvoorbeeld: ‘DSK zei dat hij daar niet over wil praten’, op Eén: ‘DSK zei dat hij daar niet wil over praten.’ Maar ook Beatrix klinkt anders dan Geert Wilders of Guy Verhofstadt. Hoever mag een standaardtaalspreker afwijken van de norm? Wat is eigenlijk die norm? En wie bepaalt die? Bovendien bevat het Nederlands ook nog erkende regionale talen als het Nedersaksisch in Twente, Drenthe en Groningen en het Limburgs in Nederlands Limburg. Zijn dat onderverdelingen van het Nederlands of niet? En hoe zit het met het Fries? Dat is erkend als taal, maar is het ook een variëteit van het Nederlands?

Het is moeilijk vast te stellen hoe de talen in Nederland zich tot elkaar verhouden. We kunnen proberen te tellen hoeveel talen Nederland heeft, door te kijken welke taalvariëteiten officieel als taal erkend zijn door regionale, nationale of Europese overheden. Die erkenning is echter vooral bepaald door historische en politieke overwegingen: taalkundige argumentatie speelt daarbij nauwelijks een rol.

Lastig is bovendien dat het Nederlands van nu heel anders is dan het Nederlands van toen. Als we een tv-uitzending van De Verrekijker uit de jaren vijftig van de vorige eeuw vergelijken met het Jeugdjournaal van gisteren, dan is het niet moeilijk om vast te stellen dat er grote verschillen bestaan tussen het Nederlands van de jaren vijftig en het Nederlands van nu. Als we het Nederlands van Hooft en Vondel vergelijken met het Nederlands van Mak en Grunberg dan zijn de verschillen nog veel groter. Vergelijk bijvoorbeeld ‘Tot Amsterdam, quaamen te deezer tydt drie welgeachte burghers’ (P.C. Hooft in: Historiën, 1642) met ‘Er kwamen nieuwe dorpsbewoners’ (Geert Mak in: Hoe God verdween uit Jorwerd, 1996). Welke van deze historische talen is nu het echte Nederlands? Of moeten we hier eigenlijk spreken van verschillende talen? Alles bij elkaar genomen is het niet goed mogelijk om een duidelijke uitspraak te doen over de vraag uit hoeveel talen het Nederlands bestaat. Nog veel ingewikkelder wordt het als we ons afvragen hoeveel dialecten er zijn.
Dialecten en regiolecten

Zo kun je spreken van het dialect van Ootmarsum, terwijl de sprekers van dat dialect ongetwijfeld allerlei taalverschillen laten horen – zeker als we het taalgebruik van een junkn of deern vergelijken met de taal van zijn of haar grotmoo of grotvaa. Wellicht is er zelfs een onderscheid tussen het West-Ootmarsums en het Oost-Ootmarsums. Maar tegelijkertijd maakt het Ootmarsums deel uit van het Twents en dat maakt weer deel uit van het West-Nedersaksisch. We hebben dan te maken met regiolecten: met dialectgroepen die zich onderscheiden van het Drents of het Sallands – eveneens West-Nedersaksische dialectgroepen – of van het Oost-Nedersaksisch.

We zien op dit moment dat de lokale dialecten (het Ootmarsums) zich ontwikkelen in de richting van regiolecten (het Twents). Moeten we dan stellen dat dialecten verdwijnen en vervangen worden door regiolecten, of kunnen we beter spreken van een ontwikkeling in de richting van regionale dialecten? Deze ontwikkeling is een gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen waarin de lokale gemeenschap aan belang inboet ten opzichte van de meer regionale gemeenschap: je komt uit Ootmarsum, je haalt je boodschappen in Oldenzaal en gaat naar de kroeg in Tubbergen. Ben je dan een echte Ootmarsumer of een echte Twent? Zo ingewikkeld als het is om mensen in te delen (Ootmarsumer, Twent, Nederlander, Europeaan), zo complex is het taallandschap ook.
Ieder mens zijn eigen dialect?

Het simpelste is om te stellen dat het aantal dialecten van het Nederlands overeenkomt met het aantal sprekers van het Nederlands. Ieder mens zijn eigen dialect. Dat klinkt duidelijk, maar daarmee gaan we voorbij aan het feit dat er wel allerlei regiogebonden overeenkomsten zijn. Zo spreken veel Twenten over een hoes als ze een huis bedoelen. West-Vlamingen zullen dat nooit zo zeggen, want die zeggen meestal huus. Zo noemen de meeste Twenten een ui een siepel, terwijl nogal wat Limburgers daar een heel ander woord voor gebruiken: un of ajuin. Als we kijken naar het wederkerend voornaamwoord zich, dan zien we een grove driedeling. Terwijl Holland, Zeeland, Utrecht en de Brabantse provincies Noord-Brabant en Antwerpen de voorkeur geven aan z’n eigen, is er langs de oostgrens een voorkeur voor zich. Friesland en omstreken en de provincies West- Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant kiezen voor hem.

Er zijn dus wel degelijk regelmatige verschijnselen waarmee regionale taalvariëteiten zich onderscheiden van dialectgroepen in andere streken van het Nederlandstalige gebied. Per verschijnsel zien we dat de grenzen tussen de aangetroffen varianten min of meer anders lopen, maar als we verschijnselen bij elkaar optellen, dan herkennen we er patronen in. We spreken daarom over Twentse, Hollandse of West-Vlaamse dialecten, en ook over Friese, Frankische of Saksische taalvariëteiten, niet omdat dat duidelijk gescheiden, goed herkenbare dialectgebieden zijn, maar omdat deze taalvariëteiten een aantal taalkenmerken gemeen hebben. Naar wens kunnen we deze dialectgebieden zo groot of klein kiezen als we willen. Zo zijn Ootmarsums, Twents, Nedersaksisch en Nederduits alle vier correcte benamingen voor het dialect dat in Ootmarsum wordt gesproken.

De vraag naar de hoeveelheid dialecten is geen zinvolle vraag. Hij is net zomin te beantwoorden als de vraag hoeveel talen er op de wereld zijn. Het is wel mogelijk om het dialectlandschap in kaart te brengen door bestudering van de verspreiding van individuele verschijnselen of combinaties van verschijnselen. Op die manier is te zien dat er veel taalverschillen in het Nederlandstalige gebied voorkomen, maar ook dat het tellen van dialecten onbegonnen werk is. Dat kunnen er immers, afhankelijk van het perspectief dat je kiest, evengoed 267 zijn als 613.


Lees meer

In de Dialectatlas van het Nederlands (2011) van Nicoline van der Sijs en anderen zijn 150 paginagrote kaarten opgenomen die laten zien hoe allerlei taalverschijnselen verspreid zijn over Nederland: de zachte g en de scherpe s, maar ook de variatie in woorden, zinsbouw en namen. Met uitleg en commentaar, plus een inleidend hoofdstuk over de geschiedenis van de Nederlandse dialecten. Wie zich nog verder in de materie wil verdiepen, kan terecht in de Syntactische Atlas van de Nederlandse Dialecten (Barbiers e.a., 2005/2008) en de Morfologische Atlas van de Nederlandse Dialecten (Goeman e.a., 2005/2008).

Hans Bennis (1951) is directeur van het Meertens Instituut (KNAW) en bijzonder hoogleraar Taalvariatie aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn specialisatie is de syntaxis van het Nederlands. Hij was co-auteur van de Syntactische Atlas van de Nederlandse Dialecten en schreef recent het boekje Dialect en taalvariatie in de serie Het Alledaagse Leven (deel 6, 2009, Waanders).

Bron : http://www.taalcanon.nl/

Het doel van de taalcanon is inzichten over taal onder de aandacht te brengen van een breed publiek. Op deze website zijn lemma’s te vinden uit allerlei deelgebieden van de taalwetenschap, geschreven door experts. De website biedt een platform voor discussie tussen taalwetenschappers en het lezerspubliek. Daarnaast streven wij naar een vruchtbare kruisbestuiving tussen verschillende disciplines van de taalwetenschap.

Hoeveel dialecten heeft het Nederlands?
Lire la suite

Hier spreekt men Nederlands (Ici, on parle le néerlandais).

21 Mai 2010 , Rédigé par Les amis du néerlandais - Vrienden van het Nederlands Publié dans #nederlandse taal

Hier spreekt men Nederlands (Ici, on parle le néerlandais).

"Hier spreekt men Nederlands" (Ici, on parle le néerlandais). Tel fut le nom de l'émission télévisée (1962-1972) dont l'objectif était que les Flamands s'expriment correctement ennéerlandais. Soir après soir, leur attention était attirée sur le fait que leur connaissance du néerlandais était susceptible d'être améliorée. Mais le message avait aussi une dimension politique : si les Flamands tenaient tellement à défendre leur langue, ils devaient la parler convenablement.

Depuis, les Flamands sont devenus plus sûrs d'eux mêmes.

Ils se sont émancipés des donneurs de leçons linguistiques. De nos jours, dans les séries à la télévision, on utilise couramment la langue parlée. A défaut de sous-titrage, les téléspectateurs hollandais ne comprendraient pas ce qui s'y dit. On n'y parle ni le dialecte ni le néerlandais (« algemeen Nederlands »), mais une sorte de langue intermédiaire ("tussentaal"), appelée aussi « verkavelingsvlaams » (flamand démembré). « Hoe noemt gij ? » (au lieu de « Hoe heet u ? ») est un bel exemple de ce flamand-là. Les rares puristes que compte encore la Flandre n'ont pas de mots assez durs pour qualifier cette « paresse » linguistique et ces « négligences inadmissibles ».

Cette assurance nouvellement acquise par les Flamands inspire aussi les paroliers. Ainsi, Stijn Meuris a chanté avec Marie Daulne Ik hou van u, je t'aime, tu sais, au lieu de « Ik hou van jou». Mais, rien n'y fait, beaucoup de Flamands disent : « Ik hou van u. »

Des élèves francophones se plaignent que le néerlandais qu'ils apprennent à l'école ne leur soit d'aucune utilité pratique dans leur communication de tous les jours avec les Flamands. Donc, lancent-ils à leurs professeurs, à quoi bon faire des efforts ? L'excuse ne tient pas la route, bien sûr. Nulle part au monde les gens ne parlent comme dans les cours de langue.

Tout compte fait, moi, je proclame haut et fort que je parle le néerlandais. Il est déjà suffisamment malheureux qu'à longueur de journée on nous rebatte les oreilles avec «Vlaamse kust », « Vlaamse bieren », « Vlaamse schilderkunst », « Vlaamse bevoegdheden », pour que nous nous enfermions encore davantage dans « de Vlaamse taal ». De grâce, permettez-moi de compter davantage que le produit du lopin de terre où je suis née. Raymond van het Groenewoud, lui, chante : Trek mij uit de Vlaamse klei (Sors-moi de l'argile flamande).

Kristien Hemmerechts - Ecrivaine

Source : Le Vif/L'Express - Vue de Flandre

Lire la suite
<< < 10 20 30 40 41 42